Kvernhuset ved sida av Ryningsloftet i Huldreheimen i Bykle kjem frå gardsbruket Vodden Nesland i Nordbygdi.

Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet eller før til ut på 1900-talet, blei malinga utført på dei små bekkekvernene som mest kvar einaste gard i Setesdal hadde attmed ein bekk eller ei lita elv i nærleiken.

Huldreheimen

Oslo-legen Anton Raabe (f. 1889, d. 1959) bygde opp Huldreheimen saman med kona og skodespelaren Tore Segelcke (f. 1901, d. 1979). Olav M. Holen (f. 1942) har skrive Soga om Huldreheimen. Det framifrå heftet er gjeve ut av Setesdal Sogelag i 2022. Her er skildra korleis kvernhuset på Vodden, som er tidfesta til ca. år 1700, kom til Huldreheimen. Eg tek bare med nokre stikkord.

Raabe kjøpte kvernhuset av Knut J. Nesland (f. 1885, d. 1979) i 1959. Raabe døydde seinare same året. Knut Nesland og sonen Jon flytta kverna til Huldreheimen i 1960. Det var den siste bygningen som kom på plass. Då skreiv Tore Segelcke:

– Huldreheimen er altså ferdig fra vår hånd, måtte det bli til velsignelse for oss alle…

Under andre verdskrigen mol mest alle i Nordbygdi på kverna på Vodden Nesland. Alle kvernene var plomberte av tyskerane, men dei hadde oversett denne.

Meir om Huldrehaugen på Setesdalssida

Meir om Huldreheimen hos Setesdalsmuseet

Kjelder

Olav M. Holen, Soga om Huldreheimen, utgjeve av Setesdal Sogelag, 2022, s. 25

Eg har skrive ein del om kvernhusa i Setesdal i boka Hovassåna – krafta i elva (2025). Du kan få kjøpt boka i fleire butikkar i Bygland, på Stoga kulturkafé på Prestneset, bokhandelen Norli Evje eller direkte av meg (mob 909 26 724, E-post geir.daasvatn@gmail.com). Det er eit spennande tema!