Langs bekken på Landsverk søndre i Evje står berre hornsteinane att etter kverna som ein gong var her.

Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet eller før til ut på 1900-talet, blei malinga utført på dei små bekkekvernene som mest kvar einaste gard i Setesdal hadde attmed ein bekk eller ei lita elv i nærleiken.

Kverna på Landsverk

Ved SEFRAK-registreringa i 1993 stod kvernhuset til gardsbruket Der oppe på Landsverk framleis på denne staden. Det er dokumentert med bilete. Golvet var då nesten borte. I 1973 fekk kverna bølgeblikk på taket. Kva tid kverna blei bygd er usikkert. Men ein gong rundt år 1800 er sannsynleg, sjå neste avsnitt.

Ein gong etter 1993 er kvernhuset teke ned. På Kulturminnesok.no heiter det at «Kvernhus, demontert og lagret innomhus (skal restaureres). Eldste årstall på dette 1804. Stem ovenfor kvernhuset. Kun pilarer igjen».

Kanskje får me vite meir når den etterlengta gards- og ættesoga for Evje kjem i handelen om ikkje alt for lenge? I dag står uansett berre dei høge pilarane attende i tufta.

Stykket held fram under biletet

Ovanfor tufta er det tydelege spor ettert ein kanal som førte vatnet ned mot kverna.

Les også: Kornet – frå åkeren til kverna

Eg har skrive ein del om kvernhusa i Setesdal i boka Hovassåna – krafta i elva (2025). Du kan få kjøpt boka i fleire butikkar i Bygland, på Stoga kulturkafé på Prestneset, bokhandelen Norli Evje eller direkte av meg (mob 909 26 724, E-post geir.daasvatn@gmail.com). Det er eit spennande tema!