Kvernhuset frå Ramselia på Øvre Dåsvatn står i dag på Evje og Hornnes museum på Fennefoss.

Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet eller før til ut på 1900-talet, blei malinga utført på dei små bekkekvernene som mest kvar einaste gard i Setesdal hadde attmed ein bekk eller ei lita elv i nærleiken.

Ramselia

Kring 1855 rydda Asbjørn Madsson Åknes (f. ca. 1824) ein husmannsplass for familien i Ramselia på Øvre Dåsvatn. Det er øvst i Dåsvannsdalen i Hornnes. Staden er like innforbi kraftverket, om du er litt kjend i området. Husmannsplassen høyrde inn under gardsbruket Der inne (vest) (gnr. 11, bnr. 5) på Øvre Dåsvatn.

Asbjørn Madsson sette opp eit kvernhus i Storebekk, noko vest for husa i Ramselia. Her hadde også gardsbruket Der inne (aust) (gnr. 11, bnr. 1) kvern. Dei to kvernene stod i same området langs bekken, truleg slik at bnr. 1 si kvern var øvst og Ramselia si kvern nedst (lengst aust).

Son til Asbjørn og kona Olov Åsuvsdotter (f. 1833), Mads Asbjørnson Dåsvatn (f. 1860), var gift med Ingeborg Nilsdotter (f. 1870) frå Håvestøl i Åseral. Dei budde i mange år i Ramselia, men flytta seinare til Ytre Dåsvatn.

Ein eller annan gong, det må ha vore lenge etter at Ramselia var fråflytta, blei kvernhuset i Storebekk flytta til Evje og Hornnes museum på Fennefoss.

Les også: Kornet – frå åkeren til kverna

Kjelder

• Olav O. Uleberg, Hornnes I, Gards- og ættesoge, 1969, s. 297–298
• Artikkelen på Kulturminnesok.no om dei to kvernruinane i Storebekk på Øvre Dåsvatn
• Plakat/oppslag på kvernhuset på Evje og Hornnes museum på Fennefoss

Eg har skrive ein del om kvernhusa i Setesdal i boka Hovassåna – krafta i elva (2025). Du kan få kjøpt boka i fleire butikkar i Bygland, på Stoga kulturkafé på Prestneset, bokhandelen Norli Evje eller direkte av meg (mob 909 26 724, E-post geir.daasvatn@gmail.com). Det er eit spennande tema!