Setesdal Bilruter nr. 22 – «Friluftsbussen»

"Friluftsbussen" på Storøy i Otra på Granheim, 2019. Foto.

På Storøy midt ute i Otra på Granheim i Bygland står Setesdal Bilruter sin buss nr. 22 parkert. Truleg for godt. Bussen var den første i Bilruta med radio og høgtalaranlegg. Mellom skuleelevane i Årdal sokn hadde han tilnamnet «Friluftsbussen», fortel Reidar Tveito i den framifrå boka si Riksveg 9. Bruer og særtrekk langs vegen […]

Feleberget – Straumen

Feleberget 3. januar 2020. Utsyn nordover mot Skomedal. Foto:

Feleberget ved Straumen i Bygland har namn etter dei to brørne Aslak og Alv Straumen. Knut Alvson Moi (f. 1809, d. 1883) var ferjemann på Straumen, på austsida av Storstraumen i Bygland, frå 1844 til det kom bru over Storstraumen i 1858. Han var gift med Ingebjørg Aslaksdotter Austad (f. 1808). Ho var syster til […]

Dreiv munkar etter kopar i Hamregruva i katolsk tid?

Hamregruva med utsikt ned mot Byglandsfjorden. Foto.

Den eldste gruvedrifta i Setesdal kan etter folketradisjonen ha vore i Hamregruva i Bygland. Hamregruva ligg spektakulært plassert øvst oppe i eit stupbratt fjell på Hamre, på vestsida av Byglandsfjorden. Du kan lese meir om gruva i eit anna stykke her på Setesdalssida. Her har eg lyst til å fortelle litt om eitt av segnene […]

Me minnast!

GRavferdsfølge for Knut O. Bø på Byglandsford. Foto.

I dag er det 9. april, og årsdagen for det tyske åtaket på Norge i 1940. Mange mista livet i fridomskampen i åra som følgde. Ein av dei var valldølen og motstandsmannen Knut O. Bø, disponent ved Setesdal Bilruter på Byglandsfjord ved krigsutbrotet. Knut blei avretta av tyskerane på Trandum 9. mai 1944. Siri Johannessen har […]

Veteranbuss nr. 24

Veteranbuss. Foto.

Veteranbuss nr. 24 er ein grøn Scania Vabis B55 frå 1960 med overbygg truleg frå Føreland i Øvrebø og svensk motor. Eigar er Setesdal Bilruter. Eg har sett dette fine og nostalgiske køyretøyet langs vegen ganske mange gonger, for eksempel i bilparadar på 17. mai. Eg har ikkje teknisk innsikt, og har ikkje visst anna om køyretøyet enn […]

Gjevt med Setesdal og setesdølar!

Setesdølar poserer for fotografen i setesdalsbunad. Foto.

Setesdal og setesdølar, årsskriftet til Setesdal sogelag, er i handelen. 2023-utgåva er 9. årgangen, og – igjen – verkeleg fint lesestoff. Årsskriftet følger same låma som tidlegare år, med nokre innleiande ord frå leiaren i sogelaget VIdar Toreid og redaktøren Torgeir Moseid. Torgeir gir seg nå som redaktør, etter å ha hatt ansvaret for dei […]

Kjapt årsmøte og stor kulturkveld

Inger Lise Stulien syng og Knut Kjetil Møen spelar gitar. Foto.

Tysdag 21. februar gjennomførte Evje og Hornnes sogelag årsmøtet sitt på Furuly fleirbrukshus på Evje. Tradisjonen tru blei årsmøtet følgt opp av ein fin kulturkveld. Leiaren i sogelaget, Erik Kjebekk, opna årsmøtet temmeleg presis kl. 18 og ønska alle velkomen. Det var oppimot 40 menneske som ville ha med seg møtet. Det må seiast å […]

Spennande om oppfinnaren Lars Bristol

Sigurd Haugsgjerd. Portrettfoto.

Bladstyrar Sigurd Haugsgjerd heldt eit spennande, inspirerande og lærerikt kåseri om den «gløymde» husmannssonen og oppfinnaren Lars Bristol frå Hornnes, då Evje og Hornnes sogelag skipa til Kulturkveld på Evje tysdag. Lars Bristol (f. 1848–d. 1924) fekk ei avgjerande innverknad på oppfinninga av glødelampa. Det var Bristol som først klarte å lage ein glødetråd som […]

«Fyrste gong det har vore sild i Byglandsfjorden»

Gamle vrakdelar etter ein lastebil på Likferdsodden. Foto.

Reidar Tveito har skrive ned ei artig historie om Torjus J. Langerak og lastebilen hans med ei last sild som hamna i Byglandsfjorden nord for Grendi i boka si Riksveg 9 – Bruer og særtrekk langs vegen. I boka er det også eit bilete av lastebilen der han står stranda i vasskanten. Historia har Reidar […]

Likkvila ved Ratøygard

Helga Flateland (t.v.) og Anita Jørstad ved det som truleg er likkvila etter tipp-oldemor deira ved Ratøygard i Bygland. Foto.

Ein søndag i september 2019 hadde me ein fin tur til Jordalsvatn i Bygland, i nydeleg haustver. Det er to likkviler rett ved vatnet. Ved Ratøygard i austre enden ligg ei likkvile som lokalhistorikaren Torfinn Normann Hageland meiner er etter Ingebjørg Olavsdotter Oppsal. I eit stykke i Setesdølen for ein del år sidan, av Paal […]

Tårnet – Longerak

Tårnet, ei lita hytte på Longerak. Foto.

Langs vegen oppover mot Longerak kraftstasjon står dette spesielle huset. Det skal ha ei rørande historie, som Reidar Tveito har fortald i den framifrå boka si om bruer og særtrekk langs riksveg 9. Reidar seier at han igjen har historia frå Sigrid Nersten Lunden og Magnhild Rygg. Det hadde seg slik at Ingebjørg Langerak hadde […]

Margit Hegland – tippoldemor mi

I 1834 kom ei jente til denne verda, på den øyde husmannsplassen Nedre Kviplassen i Heglands mark, i fjellheimen aust for Kvifjorden, nær grensa mellom Bygland og Sirdal. Ho fekk namnet Margit, og var tippoldemor mi. Margit var nr. 3 i søskenflokken. Før henne var Tellef (f. 1827, d. 1868) og Karl (f. 1831, d. […]

Arnstein i handelen!

Ruinar etter Einerkilen urangruve 24. oktober 2022. Foto.

Arnstein er årsskriftet til Evje og Hornnes Sogelag. Bladet er nå i handelen, i god tid til å vere ei interessant og flott julegåve. Årets utgåve følger same spor som før. Eva Haugen Sørgaard har først ein gjennomgang av aktiviteten i sogelaget i årets som gjekk. Deretter kjem det to opptrykk av avisartiklar læraren og […]

Alfred Skaiå – ein helt frå krigens dagar

Eg er glad i å farte rundt i bygda med fotografiapparatet mitt. 17. mai 2014 var eg ved Hornnes kyrkje og tok bilete. Ordførar Bjørn Ropstad la ned krans på minnesteinen som står utanfor kyrkja til minne om dei honndølane som mista livet i fridomskampen 1940-1945. Når eg seinare har sett gjennom bileta, har eg […]

Spennande og lærerikt om Jørgen Løvland!

I 2022 er det 100 år sidan Norges aller første utanriksminister, Jørgen Løvland frå Evje, døydde. Fredag kveld blei det markert med eit veldig fint arrangement på Furuly fleirbrukshus på Evje. Markeringa var eit ledd i arbeidet med å halde kunnskapen om Jørgen Løvland sine merittar i hevd. Kulturleiar Maya Maya Ranestad Hjertholm i Evje og Hornnes […]