Kverntufta på Landsverk i Evje
Langs bekken på Landsverk søndre i Evje står berre hornsteinane att etter kverna som ein gong var her. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. […]
Kverna i Kvinnåne på Rysstad
Langs Kvinnåne på Rysstad står berre eitt kvernhus att. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet eller før til ut […]
Haukelikverna
Ved den no mest tørrlagte elva Vai på Haukeli i Vinje står det eit nydeleg, gamalt kvernhus. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I […]
Den fine Breilandkverna langs vegen på Austad
Tett attmed vegen på Austad i Bygland står det gamle kvernhuset til Breiland. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet […]
Kvernspor på Langeid
På det meste var det ti kverner på Langeid i Bygland. Dei stod i Kvernåna, langt sør i garden. Den siste kverna var i bruk under andre verdskrigen. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til […]
Kvernspor på Moi
På det meste var det fem kverner på Moi i Bygland. Dei stod i Kvennåna, eit stykke oppe i elva, om lag 800–1000 m opp frå jordet. Den siste kverna var i bruk under andre verdskrigen. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage […]
Kvernspor på Birkeland
På det meste var det fire kverner på Birkeland i Bygland. Dei stod i Kvinnebekken, like nord for husa på bnr. 1. Ein gong i mellomkrigstida blei den siste borte. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det […]
Kverntufta i Mjunåne på Skomedal
Gardsbruka på Skomedal hadde kvernhusa sine i Skomåne, sør for busetnaden. Eit unnatak var Nørstevodd, som hadde kvern i Mjunåne nord for garden. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på […]
Kverntufta på Stigemo
I Kvernhusbekken på Stigemo i Bygland finn me framleis spor etter kverna til husmennene på plassen. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein […]
Kverntufta under Håtveitfossen
Under den svære Håtveitfossen mellom Vikstøl og Håtveit aust i Evje var ei kvern i bruk heilt til 1950-talet. I dag er berre ruinen attende. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har […]
Kvernspor langs Hånsbekkjen i Åseral
Langs Hånsbekkjen mellom Handeland og Nesland i Åseral stod to kverner. I dag er berre ruinane attende. Handeland og Nesland er to gardar ved Handelandsvatnet i Åseral. Om du køyrer frå Kylland mot Flystveit kjem du forbi her. Hånsbekkjen renn mellom dei to gardane og ut i Handelandsvatnet frå nord. Handelandkverna Litt oppover i bekken, […]
Ramselikverna frå Øvre Dåsvatn
Kvernhuset frå Ramselia på Øvre Dåsvatn står i dag på Evje og Hornnes museum på Fennefoss. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein […]
Nistog-kverna på Rygnestad
Rygnestad-gardane hadde kvernhusa sine i Rygnestadåne. Berre Nistog si kvern står att i dag. Eit unnatak var kverna til Nordstog, som stod i bekken som renn ned sør for husa der. Det er like vest for Rygnestadtunet. Alfred Ryningen gjer nærare greie for kvernene på Rygnestad i gards- og ættesoga for Valle (bind VI, utgjeve […]
Kvernspor langs Faråne i Hylestad
Langs Faråne i Hylestad hadde gardane Brokke, Berg og Haugeland kverner. Berre eitt kvernhus står att i dag. Kvernene stod på nordsida av elva, på Brokke-sida. For Brokke sin del er det i kjeldene nemnt «kverner til husbruk» frå 1661. Truleg har garden hatt kvern også før den tid. Brokke var ein storgard og det […]
Kvernhuset på Iveland og Vegusdal bygdemuseum
Det gamle kvernhuset på Iveland og Vegusdal bygdemuseum kjem frå garden Hovland i Hovlandsdalen i Vegusdal. Hovland høyrde i gamal tid til Vegusdal kommune. I nyare tid (1967) blei Vegusdal ein del av storkommunen Birkenes. Frå 2019, etter ei grensejustering, høyrer garden til i Evje og Hornnes kommune. Det var gardsbruket Der Vest (gnr. 130, […]
Dei to kvernhusa i Trydalsbekken
I Trydalsbekken som renn ut av Trydalstjønna i Bykle står to ærverdige gamle kvernhus. Det øvste ligg like nedanfor krysset Riksveg 9/Trydalsvegen (den gamle setesdalsvegen). Det høyrer til Stigamoen-Nordstog (Moen), står det på registreringskortet i SEFRAK-registeret. Nordstog er for lenge sidan opphøyrt som eige bruk og slege saman med Der inne (gnr. 17, bnr. 1) […]
To fine kvernhus i Kåvåne
Godt skjult i eit juv på nedsida av Riksveg 9 ved Kåvåne i Hylestad står to gamle, fine kvernhus og minnar om ei tid som er forbi. Dei to kvernhusa høyrer til Nomeland (gnr. 64 i Valle kommune). Retten til å male her hadde dei kjøpt frå bøndene på Uppstad i gamal tid, skriv Alfred […]
Kvernhusa langs Bjørnaråni
Langs Bjørnaråni heilt sør i Bykle står to fine kvernhus. Kvernhusa står på nordsida av elva, langs den gamle støylsvegen, eit stykke oppover i lia. Dei er avmerka på kart i SEFRAK-registeret. Les også: Kornet frå åkeren til kverna Der heime Det fyrste ein kjem til nedanfrå er kvernhuset til Der heime (Bjørnarå, bnr. 2). […]
Vodden Nesland-kverna i Huldreheimen
Kvernhuset ved sida av Ryningsloftet i Huldreheimen i Bykle kjem frå gardsbruket Vodden Nesland i Nordbygdi. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein […]
Kvernhuset i Lislestog
I friluftsmuseet Lislestog i Bykle kyrkjebygd står eit gamalt kvernhus. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp gjennom historia. I ein periode, frå 1500-talet eller før til […]
Kornet
«Korn og brød har ein heilt spesiell posisjon i kulturen og historia vår», skriv Oddvar Moen i den spennande boka Hægeland møllehistorie 1918–2018. Kornet har vore dyrka i Noreg i 5 000 år eller truleg endå meir. «Folk i Aust-Asia kokte villkorn for 18 000 år sidan, i Afrika for 12 000 år sidan [—]», […]
Kvernminne – litteratur og kjelder
Her er ei liste over kjelder og den bakgrunnslitteraturen eg har brukt og bruker i prosjektet mitt om Kvernminne i Setesdal. Nye kjelder som dukkar opp blir lagt til etter kvart. Eg har skrive ein del om kvernhusa i Setesdal i boka Hovassåna – krafta i elva (2025). Du kan få kjøpt boka i fleire […]
Kvernminna i Setesdal – eit lite føreord
Eg vil prøve å dokumentere flest mogeleg av minna som er att etter den gamle kvernverksemda i Setesdal. Eg har lese eindel om kvernhistoria i Setesdal dei siste åra. Kvernene var ein særs viktig del av livet i dalen i hundreåra før oss og heilt naudsynte i livberginga av familien. Ja, dei som kjenner historia […]
Kvernhusa langs Kvinnåne på Straume
Langs Kvinnåne på Straume i Hylestad står tre gamle kvernhus att til minne om kvernverksemda som var så viktig i det gamle landbruket. Valle var den beste kornbygda i Setesdal. Mest kvar gard hadde sitt eige kvernhus der dei mol kornet til mjøl. Kornslaget var i hovudsak bygg. Malinga gjekk føre seg haust og vår […]
Kvernebekken Gryte i Valle
Tilbake i tid var det alt-i-alt minst 13 kvernhus langs bekken Gryte i Valle. Sju av dei står framleis att. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat må det malast til mjøl. Det har skjedd på ulike vis opp […]
Kvinnebekken på Dale
I skogen langs Kvinnebekken på Dale i Valle står to gamle kvernhus og minnar oss om den gamle kvernkulturen som var eit viktig ledd i dagleglivet i Setesdal gjennom fleire hundre år. Korn har me menneske vore heilt avhengige av for å overleve i fleire tusen år. Men for å lage kornet om til mat […]